Kleinzoon R., 12 jaar inmiddels, had zijn cadeautje ingepakt. Het was twee dagen voor moederdag. Hij wilde er een blanco, keurig in vieren opgevouwen papier aanplakken, toen echtgenote R.M. , zijn oma, vroeg: “Heb je er een verhaaltje bijgeschreven, R.? Mag ik het lezen?” “Een gedicht, oma!” verklaarde hij, terwijl hij het papier over de tafel naar haar toe schoof.
R.M. vouwde het open en begon, zwijgend, te lezen. Haar gelaatsuitdrukking verraadde vrijwel onmiddellijk in enthousiasme: “R.! Nou, maar wat een prachtig gedicht! Mooie zinnen, mooi gerijmd! En zo lang!” “Omaaa”, hield hij vrolijk aan, “AI!”
R.M. en ik waren er verrast van. R.M. zei: “Maar vind je dat niet een beetje…te makkelijk?” R. haalde zijn schouders op: “Het is er en je mag het gebruiken.”
H. viel zijn zoon bij: “Ik gebruik AI ook al volop voor mijn werk! Ik laat een juridisch document screnen, of een offerte. Of ik vraag een vertaling aan in het Engels of naar het Nederlands. En voilà, daar heb je het.” Hij voegde er aan toe: “Dan vraag ik ‘vertaal het nog eens beter’ en dan komt er een nog professionelere re-play. Ik hoef het dan alleen nog maar even na te kijken!”
“AI is niet zo moeilijk hoor. En best wel leuk.” R. had kennelijk een idee: “Oma, als jij nou niet in het ziekenhuis had gewerkt, wat had jij dan graag willen worden?” “Nou, detective of rechercheur!” antwoordde R. enthousiast, “werken bij de politie! Zaakjes tot op de bodem uitzoeken en oplossen!” “Mag ik een foto van je maken, oma?” Hij pakte zijn IPhone erbij en deed het, tikte enige tekst in en binnen tien seconden was zijn opdracht uitgevoerd.
“Woow”, bewonderen R.M. en ik de foto. “Scherpzinnige blik! En je bent nog zwaar bewapend ook!” wees ik op de Glock in de holster onder de linker oksel. De pseudo-detective riep: “En, kijk eens naar mijn bureau en op de achterwand! Dat is nog wel een gecompliceerd zaakje, dat ik moet oplossen!”
“En jij, opa? Als jij niet bij de bank had gewerkt?” Ik begreep, dat het nu mijn beurt was: “Blues zanger. Met een gitaar!” Ik probeerde het AI zo moeilijk mogelijk te maken: “Maar dan wel met een National Steel gitaar!” En, schoot me te binnen: “Met een slide!” Ik spelde het voor hem: ‘s-l-i-d-e’. Ik legde uit: “Dat is een loden pijpje om de pink. Als je het over de snaren strijkt, krijg je een zingend geluid!” Hij maakte achteloos een foto van mij en typte driftig met zijn duimen. Daar had hij het resultaat al: “Ik zet hem wel naar je door!” Nauwelijks een split-second later kijk ik vol verwondering en verbazing op mijn telefoon: “Tjee, ik wist niet dat een hoedje mij staat!” Ik had wel een puntje van kritiek: “Alleen de slide kan zo niet gebruikt worden! Die hoort tenminste om een vinger!” “Dat kan ik zo veranderen, opa!” bood R. aan. “Niet nodig hoor! Iedereen weet toch wel, dat ik geen noot kan lezen of spelen… Maar het is wel een prachtige gitaar!”
Onze zoon H. zei: “Es kijken of AI de wereldberoemde stukjes schrijver Johan Wijngaarden kent!” Hij keek mij aan en zei, tegelijk intoetsend: ‘Wijngaarden’ en ‘Ken je ‘stories and footnotes’?” Even wachten… Daar kwam het antwoord al: H. citeerde: “Stories and footnotes is een persoonlijke blog en een publicatieproject van de Nederlandse auteur en fotograaf Johan Wijngaarden. Het bevat een verzameling originele verhalen, boeken en essays -zowel in het Nederlands als in het Engels- waarbij zijn passie voor bluesmuziek, regionale geschiedenis en de lokale Friese cultuur centraal staat.” Hij keek triomfantelijk naar mij op: “Daar valt niets aan af te dingen, toch?” En scrollde verder: “Je boeken staan er ook op. En een ‘link’ naar je site! Het lijkt wel een commercial!”
“Als ik content naar Amazon upload voor een boek, dan krijg ik wel de vraag ‘gebruikt u AI?’ Dan moet ik uit ‘ja’ of ‘nee’ kiezen. Naar eer en geweten vink ik dan natuurlijk ‘nee’ aan. Want dat wil ik beslist niet. Dan zijn het niet meer mijn verhalen” “Weet je wat er gebeurt als je ‘ja’ aan vinkt?” vroeg H. “Nee, nooit gedaan. Ik ben bang dat ik dan dat vinkje nooit meer weg krijg!”
“AI is niet meer tegen te houden!” wist H. zeker. “Je gaat het vast ook ook voor je verhalen gebruiken. Sterker nog: Stel dat je rond die AI foto als blues zanger (hij knikte in de richting van mijn IPhone) een verhaal maakt, dan kan het alleen nog op je site en niet meer in je nieuwe boek. Het antwoord op de vraag bij Amazon wordt dan ‘ja’ want je hebt AI nu al zeker vier keer gebruikt!”
Dilemma…
***