Elk jaar gaan we ‘ergens anders’ heen met vakantie. In eigen land of in een ander Europees land.
Echtgenote R. verraste met en bracht in: “Als we nu eens naar Zwitserland gaan? Eigenlijk zijn we nog nooit in de bergen geweest!”
Waar ik normaal gesproken voor en tegen afweeg voordat onze discussie er over ‘los’ gaat, riep het ineens een heel apart, mij volslagen onbekend gevoel op. Ik hoorde mezelf antwoorden: “Wat een goed idee!”
Het werden 10 geweldige dagen in de Alpen. Bus- en trein excursies vanuit Hotel Azalea, (al op 1.600 meter hoogte) in Saas-Grund schreeuwden om opvolging in een fotoboek; R. popelde al om eraan te beginnen.
***
“Nou”, dacht ik, “de ‘Matterhorn’ komt er vast in (op het voorblad?) en de rode shuttle ook, om te bewijzen dat we wel degelijk ‘op hoogte’ waren.
“Bergen en dalen, maar wat wéten we nu eigenlijk van Zwitserland?” bedacht ik. Dat vond onze reisleider/eminente chauffeur Rob ongetwijfeld ook. Hij liet feiten en feitjes -via de bus intercom- als een waterval op ons neerdalen. Precies wat ik nodig had!
1.
De officiële naam van Zwitserland is Confederatio Helvetia, afgekort CH. Een zelfstandig, zeer bergachtig land (even groot als Nederland). Geen lid van de E.U. 9.000.000 Inwoners en een eigen munteenheid (CHF). De inkomens liggen er gemiddeld 1,5 tot 2,0 keer op een hoger niveau dan bij ons, maar het leven (o.a. ziektekosten, boodschappen en ‘luxe’) is er veel duurder, zodat het verschil aan het eind van de maand met het onze overeenkomt. Men kent vier talen: Retro-Romaans, Duits, Frans en Italiaans.
2.
Waarom hebben de koeien bellen om?
Als na telling er één ontbreekt, dan plakt de boer de klepels van de bellen van de koeien in de kudde af. Zo kun je van verre de ‘verdwaalde’ koe horen.
Zwitserse koeien zijn gedrongen met brede schouders en ze hebben korte, kromme poten. De hiërarchie in een kudde wordt niet bepaald door de wat suffiger stieren, maar door de koeien. Ze kunnen elkaar doorgaans niet luchten of zien. Ze vechten om de heerschappij tot de rivale fysiek verliest of er genoeg van heeft. Die ‘kwaliteiten’ blijven niet onopgemerkt: Er vinden lokale, daarna regionale en ‘cantoniale’ gevechten plaats. Uit elk van die categorieën blijft een winnares over (met een daardoor stijgend prijskaartje om de nek): Een koningin!
3.
Veel bouwbedrijven hebben helikopters voor aanvoering van bouwvakkers en materialen. Een grootse ontwikkeling. Meer tot de technische en slimme details horen de ‘paddenstoelen’. Het zijn in feite bouwornamenten. Ze voorkomen dat ongedierte de huizen binnen gaat. Muizen kunnen deze constructie (de onderkant van de hoed) niet beklimmen. Zij missen de technische vaardigheid. Ratten zouden het wel kunnen, maar zij komen op deze hoogte niet voor.
4.
Het nummerbord voor een auto wordt aan iedere Zwitser strikt persoonlijk toegewezen en blijft zijn/haar eigendom. Heb je twee auto’s dan moet je de kentekenplaat op de auto overzetten waarin je wilt rijden. Vandaar dat je veel auto’s bij de garage of op een erf zonder nummerbord ziet staan: Dan rijdt de andere auto.
In de bergen heb je ‘stopplekken’ aan de kant van de weg. Je bent verplicht om daar te parkeren, zodat sneller verkeer achter je ‘doorstroomt’. Niet nakomen is strafbaar!
Stijgend verkeer heeft voorrang boven afdalend verkeer.
5.
Treinen en het spoorwegnet zijn uitstekend georganiseerd en niet te stoppen door bladeren of sneeuw op de rails. Zwitserse precisie, met nauwelijks vertragingen. De rails zijn smaller dan bij ons. Noodzakelijk, omdat vaak korte, scherpe bochten moeten worden gemaakt dwars door (veel en lange) tunnels en over het grillige berglandschap.
6.
Gletsjers & Sneeuw
Gletsjers krimpen deze eeuw verontrustend snel. Komt dit door de opwarming van de aarde? Of hebben we over (tienduizenden) jaren weer een ijstijd?
Veel Zwitserse daken zijn i.v.m. sneeuwval extra stevig gebouwd. Ook van opstaande randen voorzien om de sneeuwlaag ‘vast’ te houden: Het helpt zo het huis verwarmen en bespaart energie.
Ontruimen van de besneeuwde wegen gebeurt snel (economie moet doordraaien) met vaak een kolonne aan sneeuwruimers, vegers en blazers. Van beneden naar boven, maar ook van boven naar beneden.
7.
Zwitsers & religie
Ruim zestig procent van de Zwitsers hangt een geloof aan: Protestant 30%, Katholiek 20%, overig 10%. Een groeiende groep, nu circa één derde, gelooft niet (meer).
De kerk wordt doorgaans -soms zelfs drie keer- op zondag bezocht.
In Raron (Wallis) was de kerk -vooral voor ouderen- wel erg moeilijk bereikbaar. Daarom heeft men er precies onder een kerk met 500 zitplaatsen uit de rotsen gehouwen…
8.
Bij bergen denken we aan hoogte, ijlere lucht, sneeuw, skiën. Maar ook aan gletsjers, lawines, watervallen en in toenemende mate modderstromen. Vallende rotsen. Bergen moeten daarom zo goed mogelijk worden beheerd, vergelijkbaar zoals bij ons het Waterschap en of de dijkgraaf onze dijken beheert.
Ook het binnenste of een hoek van een berg vraagt toezicht. In een verzwakkend deel worden bijvoorbeeld (diepe) gaten geboord en vervolgens met beton opgevuld. Alles voor natuur behoud en veiligheid.
9.
Zwitserland heeft een ‘kruisbestuiving’ met het Rode Kruis.
Ze doen schenkingen en leveren (gespecialiseerde) knowhow, arbeidskrachten, materiaal en materieel. Daarom zit (wellicht) het hoofdkantoor in Geneve.
Het Rode Kruis heeft, uiteraard, een vlag met een rood kruis op een wit veld, de Zwitserse vlag een wit kruis op een rood veld. Weetje: De Zwitserse vlag is de enige vlag ter wereld (die van het Vaticaan niet meegerekend), die vierkant is en niet ‘langwerpig’.
De Rode Kruis vlag mag niet worden gebruikt zonder licentie.
*
“Ik heb nu zeker négen feiten voor ons album”, zei ik tegen R. “Weet jij er nog één?”
“Jazeker! Ik weet precies waarom jij je zo goed voelde in de bergen!” Ze keek me triomfantelijk aan: “Je bent een steenbok!”
***